Park Miejski im. Powstańców Wielkopolskich w Koźminie Wielkopolskim to jeden z ciekawszych przykładów tego, jak z wojennej konieczności może powstać coś wartościowego na dziesięciolecia. Niemal 4-hektarowy teren zieleni w samym centrum miasta łączy funkcje spacerowe z botaniczną różnorodnością – efekt tego, że jego twórca ratował przed zniszczeniem rzadkie rośliny ze szkolnych ogrodów.

Dziś to wpisany do rejestru zabytków kompleks, gdzie można spotkać łabędzie na stawie, pawie spacerujące między alejkami i drzewa, których nie znajdziecie w każdym polskim parku.

Historia parku – od mokradeł do ogrodów kościelnych

Zanim powstał park, przez wieki był tu mokry teren wzdłuż rzeki Białki. W połowie XIX wieku osuszono te mokradła i założono zamknięty ogród przy kościele farnym św. Wawrzyńca. Z tamtego okresu zachowała się aleja grabowa, która ma dziś około stu lat i stanowi jedną z osi kompozycyjnych całego założenia.

Prawdziwa transformacja nastąpiła w latach 1939-1941, kiedy na terenach ogrodów kościelnych założono park miejski. Głównym projektantem był Józef Marciniec – dyrektor miejscowej Szkoły Ogrodniczej. To ciekawy moment w historii, bo park powstawał w czasie wojny, a jego twórca wykorzystał tę sytuację do ratowania cennych roślin.

Marciniec osobiście wytyczył teren o powierzchni blisko 4 hektarów i przeniósł tam liczne krzewy oraz rośliny ze zniszczonych ogrodów szkolnych. Żeby wzbogacić kolekcję, sprowadził rzadkie gatunki drzew i krzewów ze szkółek w Niemczech. Wiele z tych okazów przetrwało do dziś, co czyni park interesującym miejscem nie tylko dla zwykłych spacerowiczów, ale też dla osób zainteresowanych dendrologią.

Koźmin Wielkopolski w okresie międzywojennym słynął z pięknie rozplanowanych ogrodów botanicznych wokół gotyckiego zamku, gdzie działała szkoła ogrodnicza. Ogrody zajmowały około 30 hektarów i obejmowały winnicę doświadczalną, różankę z tarasami i pergolami oraz ogrody kwietne.

Co zobaczycie w parku – układ i atrakcje

Park urządzono w stylu francusko-angielskim, łączącym geometryczne założenia z bardziej naturalnymi elementami. Główną osią kompozycyjną jest aleja strzyżonych grabów, która biegnie od fontanny położonej na północnym skraju parku aż do małego pawilonu przeznaczonego na letnie koncerty.

Największą atrakcją dla dzieci są zwierzęta – w parku można spotkać pawie i bażanty, które swobodnie przemieszczają się po terenie. Na stawie pływają łabędzie, a samo lustro wody z otaczającymi je grupami drzew i krzewów tworzy malowniczy zakątek idealny na chwilę wytchnienia.

Infrastruktura obejmuje ławeczki rozmieszczone w różnych częściach parku, piaskownicę dla najmłodszych oraz kort tenisowy zbudowany w 1978 roku. Są tu również zadbane klomby z kompozycjami kwiatowymi i czyste ścieżki spacerowe. Brakuje natomiast kawiarni i większego, nowoczesnego placu zabaw – park zachował bardziej tradycyjny charakter.

Rzadkie drzewa i krzewy – botaniczna różnorodność

To, co wyróżnia ten park na tle innych miejskich terenów zieleni, to bogata kolekcja roślin. Obok typowych dla naszej strefy klimatycznej gatunków znajdziecie tu wiele egzotycznych drzew i krzewów sprowadzonych specjalnie przez założyciela parku.

Stuletnia aleja grabowa to żywy pomnik tamtych czasów, kiedy teren należał jeszcze do kościoła. Starannie dobrane grupy drzew tworzą zróżnicowane kompozycje – od gęstych skupisk po pojedyncze okazy-pomniki przyrody.

Dla osób zainteresowanych botaniką warto przyjść tu z przewodnikiem lub aplikacją do rozpoznawania roślin. Niektóre gatunki, które przetrwały od czasów założenia parku, to prawdziwe rarytasy.

Park został wpisany do rejestru zabytków województwa wielkopolskiego w 2002 roku, co potwierdza jego wartość historyczną i przyrodniczą.

Dla kogo jest ten park

Przede wszystkim dla mieszkańców Koźmina – to ulubione miejsce niedzielnych spacerów lokalnej społeczności. Dogodne położenie w centrum miasta sprawia, że można tu łatwo dotrzeć z każdej strony. Park graniczy od zachodu z ulicą Stęszewskiego, od północy z ulicą Borecką, a od wschodu przylega do terenu kościoła farnego.

Rodziny z małymi dziećmi znajdą tu spokojne miejsce na spacer i obserwację zwierząt – pawie i łabędzie zawsze robią wrażenie na najmłodszych. Piaskownica pozwala na krótszą zabawę, choć nie ma tu rozbudowanego placu zabaw z nowoczesnym sprzętem.

Miłośnicy przyrody i botaniki docenią różnorodność drzew i krzewów. To jedno z niewielu miejsc w regionie, gdzie można zobaczyć tak starannie dobrane kompozycje roślinne z gatunkami sprowadzanymi jeszcze przed wojną.

Osoby szukające cichego miejsca na chwilę relaksu też nie będą rozczarowane – staw z otaczającą go zielenią emanuje spokojem, a ławeczki są rozmieszczone tak, żeby można było usiąść z dala od głównych alejek.

Praktyczne informacje – dojazd, godziny, czas zwiedzania

Park jest ogólnodostępny i bezpłatny przez cały rok. Nie ma tu bramek ani ograniczonych godzin otwarcia – można wejść o każdej porze. Najlepiej wybrać się tu w cieplejszych miesiącach, kiedy klomby kwitną, a zwierzęta są bardziej aktywne.

Koźmin Wielkopolski leży w południowej części województwa wielkopolskiego, przy drodze krajowej nr 15 między Jarocinem a Krotoszynem. Z Poznania to około 80 kilometrów – dojazd samochodem zajmuje mniej więcej godzinę. Parking można znaleźć w okolicy – park położony jest w centrum, więc dostępnych jest kilka miejsc parkingowych na przyległych ulicach.

Na spacer po parku wystarczy 30-45 minut, jeśli chcecie tylko przejść główne alejki i zobaczyć staw z łabędziami. Godzina to czas komfortowy, żeby usiąść na ławce, pozwolić dzieciom pobawić się w piaskownicy i spokojnie poobserwować pawie. Miłośnicy botaniki mogą spędzić tu nawet dwie godziny, przyglądając się poszczególnym okazom drzew.

W 2006 roku obszar parku został powiększony, co umożliwia dostęp bezpośrednio z ulicy Zamkowej. Od strony południowej park przylega do ogrodu przedszkolnego i zabudowań szpitala, więc można go połączyć ze spacером po centrum miasta.

Co jeszcze warto zobaczyć w Koźminie Wielkopolskim

Skoro już jesteście w mieście, warto zajrzeć do gotyckiego zamku z XIV wieku przy ulicy Zamkowej – wyróżnia się ceglana wieża, a dziś mieści się tam szkoła. Nieopodal znajduje się kościół św. Wawrzyńca z XV wieku, przebudowany w stylu barokowym, oraz kompleks klasztorny pobernardyński.

Koźmin ma długą historię – pierwsza wzmianka pochodzi z 1232 roku, kiedy książę Władysław Odonic nadał osadę zakonowi templariuszy. W XVI wieku miasto było znaczącym ośrodkiem sukienniczym i należało do największych w Wielkopolsce. Nie każdy wie, że to właśnie dzięki niechlubnej działalności rozbójnika Maćka Borkowica miasto trafiło na karty kroniki Jana Długosza.

Dla osób szukających dodatkowych terenów zieleni w okolicy jest Park Przyjaźni Polsko-Holenderskiej przy zbiegu ulic Poznańskiej i Bernardyńskiej oraz zagospodarowany Lasek Orliński na północnym obrzeżu miasta – 36 hektarów z dojazdem, parkingiem i ścieżkami spacerowymi.

Park Powstańców Wielkopolskich to miejsce bez wielkich atrakcji i hałaśliwych rozrywek. Po prostu zadbany teren zieleni z ciekawą historią, rzadkimi drzewami i zwierzętami, które urozmaicają spacer. Warto tu zajrzeć, jeśli jesteście w okolicy lub planujesz spokojny dzień w niewielkim wielkopolskim miasteczku.