Ratusz w Jarocinie wyróżnia się na tle innych wielkopolskich miast jedną cechą – arkadowymi podcieniami biegnącymi wokół całego parteru. To rzadkość w regionie i powód, dla którego warto zatrzymać się na jarocińskim rynku na dłużej niż kilka minut. Budynek stoi dokładnie pośrodku placu od ponad dwustu lat i pełni funkcję nie tylko administracyjną, ale też muzealną i kulturalną.

Historia ratusza – od drewnianej budowli do barokowej perełki

Obecny murowany ratusz powstał w latach 1799-1804 z fundacji Franciszka Radolińskiego, ówczesnego właściciela Jarocina. Wcześniej w tym samym miejscu stały drewniane budynki – pierwszy wzmiankowany w XVI wieku, kolejny wzniesiony pod koniec XVII stulecia. Ten ostatni spłonął podczas wielkiego pożaru w 1773 roku, który strawił znaczną część miasta.

Nowy ratusz wyglądał zupełnie inaczej niż dziś. Był trójkondygnacyjowy, zwieńczony wieżyczką z posągiem bogini Temidy na szczycie. Pierwotnie miał płaski dach, który zamieniono na łamany dopiero w połowie XIX wieku. W 1854 roku budynek obniżono do dwóch kondygnacji, a wieżę wraz z rzeźbą zlikwidowano.

Kolejna istotna przebudowa nastąpiła w 1907 roku z okazji 650-lecia miasta. To wtedy elewacja zyskała barokowe detale, a na narożnikach pojawiły się herby Jarocina. Obecny neobarokowy wygląd ratusza to właśnie efekt tych prac. W latach 80. XX wieku dostosowano wnętrza do potrzeb Muzeum Regionalnego, a w 2006 roku odświeżono elewację i odnowiono tarczę zegara.

Co zobaczyć w ratuszu i jego okolicach

Największą atrakcją jest architektura samego budynku. Podcienia sklepione żaglasto na gurtach i wsparte na masywnych filarach tworzą przestrzeń, która chroni przed deszczem i upałem. W podcieniach mieści się kawiarnia i filia biblioteki – można tu usiąść z kawą i poobserwować życie rynku.

Wewnątrz ratusza znajduje się Muzeum Regionalne z ekspozycjami historyczno-etnograficznymi. Zwiedzający zobaczą wystawy dotyczące dziejów regionu od czasów prehistorycznych, eksponaty związane z Powstaniem Wielkopolskim oraz pamiątki po generale Taczaku, pierwszym dowódcy powstania, który miał szczególne związki z Jarocinem. Na korytarzu można zobaczyć działający mechanizm ratuszowego zegara – ciekawostkę techniczną, która fascynuje zarówno dzieci, jak i dorosłych.

Przy schodach uwagę zwraca przepiękny witraż autorstwa Marka i Bolesława Szczypińskich, przedstawiający scenę z legendy o świętym Marcinie – patronie głównej jarocińskiej świątyni.

Od 2006 roku codziennie w południe z ratusza rozbrzmiewa hejnał miasta, skomponowany przez Franciszka Szymankiewicza. To dobry moment, żeby zatrzymać się na rynku i posłuchać melodii.

Ratusz jako centrum życia miasta

Przez wieki budynek pełnił różnorodne funkcje. W XIX wieku mieściły się tu nie tylko pomieszczenia rady miejskiej, ale także izba policyjna, sądowa, więzienie, szynk, a nawet kaplica protestancka. Wnętrza wynajmowano na wesela i zabawy miejskie. Dziś w ratuszu znajduje się Biuro Obsługi Miasta, biuro burmistrza i jego zastępców, kilka wydziałów urzędu miejskiego oraz Urząd Stanu Cywilnego.

Ratusz jest też świadkiem ważnych wydarzeń historycznych. W 2016 roku odsłonięto tu tablicę upamiętniającą protest jarocińskich dzieci w obronie polskiej mowy z 1883 roku. Podczas lekcji pokazowej religii na konferencji powiatowej nauczycieli polskie dzieci odmówiły odpowiedzi w języku niemieckim. Choć był to protest bierny, stał się pierwszym tego typu wystąpieniem dzieci polskich w zaborze pruskim.

Dla kogo to miejsce?

Ratusz w Jarocinie to atrakcja uniwersalna. Miłośnicy architektury docenią rzadkie w Wielkopolsce arkadowe podcienia i neobarokowe detale elewacji. Osoby interesujące się historią znajdą w muzeum ciekawą ekspozycję o dziejach regionu. Rodziny z dziećmi mogą połączyć zwiedzanie z odpoczynkiem w podcieniach i spacerem po rynku otoczonym XIX-wiecznymi kamieniczkami.

Budynek jest też idealnym miejscem na sesję fotograficzną – zarówno z zewnątrz, jak i z poziomu podcieni, które tworzą ciekawe perspektywy.

W XIX wieku ratusz był budynkiem trójkondygnacyjnym zwieńczonym posągiem bogini Temidy. Dziś trudno w to uwierzyć, patrząc na dwupiętrową konstrukcję z łamanym dachem.

Muzeum Regionalne – co warto zobaczyć

Muzeum mieści się na piętrze ratusza i choć należy do grona niewielkich, oferuje interesujące wystawy. Ekspozycja stała prezentuje dzieje regionu od najdawniejszych czasów. Można tu zobaczyć znaleziska archeologiczne, przedmioty codziennego użytku, dokumenty i fotografie ilustrujące przemiany społeczne i urbanistyczne Jarocina.

Druga wystawa dotyczy Powstania Wielkopolskiego i roli generała Taczaka. Muzeum organizuje też wystawy czasowe. Warto pospacerować po korytarzach, gdzie znajdują się dodatkowe eksponaty i zdjęcia archiwalne.

Pracownicy muzeum chętnie opowiadają o eksponatach i historii budynku. Do biletu dodawany jest drukowany przewodnik z najważniejszymi informacjami.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Godziny zwiedzania: Ratusz można zwiedzać od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00–16:00. W niedzielę muzeum otwarte jest w godzinach 14:00–18:00, a wstęp jest wówczas bezpłatny.

Ceny biletów: Wstęp do Muzeum Regionalnego kosztuje 10 zł (bilet normalny) i 5 zł (bilet ulgowy). W niedzielę wstęp wolny.

Jak dojechać: Jarocin znajduje się około 70 km na południowy wschód od Poznania, przy drodze krajowej nr 11 prowadzącej do Kalisza. Miasto jest dobrze skomunikowane zarówno drogowo, jak i kolejowo. Z Poznania dojazd pociągiem trwa około godziny. Ratusz stoi w centrum rynku, więc nie sposób go przeoczyć.

Ile czasu przeznaczyć: Na zwiedzenie muzeum i obejrzenie ratusza warto zarezerwować około godziny. Jeśli planujecie odpoczynek w podcieniach i spacer po rynku, dodajcie kolejne 30-60 minut.

Parking: W okolicach rynku znajdują się miejsca parkingowe. Warto pamiętać, że centrum Jarocina to strefa płatnego parkowania w dni robocze.

Dodatkowe atuty: W pobliżu ratusza warto zobaczyć kościół św. Marcina z barokowym wystrojem, Pałac Radolińskich otoczony zabytkowym parkiem oraz Spichlerz Polskiego Rocka – muzeum poświęcone słynnemu festiwalowi rockowy, który przez lata był wizytówką Jarocina.